Роман Горюнов: АХҚО мен ITS Қазақстанда аймақтың капитал нарықтары үшін өтімділік орталығын қалыптастыруда

ITS халықаралық сауда алаңының директорлар кеңесінің мүшесі Роман Горюнов ХХІІ Еуразиялық капитал нарықтары форумының пленарлық сессиясында сөз сөйлеп, аймақтың капитал нарықтарының басты сын-қатері ретінде өтімділік пен қатысушылардың тапшылығын атап өтті.

Горюнов АХҚО мен ITS бұл міндетті өз инфрақұрылымы, халықаралық активтерге қолжетімділік және қазақстандық юрисдикцияға инвесторларды тарту есебінен қалай шешуге болатынын айтып берді.

Cbonds ұйымдастырған форум 18–19 маусымда Қазақстанда өтуде. Күн тәртібінің негізгі мәселесі – еуразиялық аймақтың жергілікті капитал нарықтарын дамыту, жаһандық макроэкономикалық трендтердің аймақтық қаржы нарықтарына әсері, аймақаралық инвестициялар, сондай-ақ цифрлық және орнықты қаржылық құралдар бар.

Горюнов Қазақстан мен көршілес елдер нарықтарының көпжылдық дамуына қарамастан, олар әзірге нақты экономикаға ұзақ мерзімді инвестицияларды тарту сияқты негізгі функцияны толық көлемде орындамай отырғанын атап өтті. Аймақтағы банк секторы біртіндеп өсіп келеді, ал капитал нарығы жеткілікті дамымаған күйінде қалып отыр, бұл ретте дәл осы нарық экономикалық өсім драйверлерінің біріне айналуы тиіс.

Ол басты шектеуді өтімділіктің тұйық шеңбері ретінде сипаттады: өтімділіксіз нарыққа қатысушылар келмейді, ал қатысушыларсыз өтімділік қалыптаспайды.

«Өтімділік жоқ болса – нарық та жоқ, нарық жоқ болса – өтімділік те жоқ. Бұл шеңберді үзу өте қиын, ал бұл кез келгеннің қолынан келе бермейді», – деді Горюнов.

Бұл шетелдік инвесторлардың қызығушылығын тежейді: нарықта эмитенттер, тереңдік пен түсінікті инфрақұрылым жеткіліксіз, ал комплаенс пен жергілікті құқықтық ортаны бағалау қосымша күш-жігерді талап етеді. Бұл ретте бөлшек инвесторлар әзірге сұраныстың жеткілікті көлемін қалыптастырмай отыр.

Горюнов бұл міндетті шешудің сәтті мысалдарының бірі ретінде «Астана» халықаралық қаржы орталығын атады. Оның бағалауынша, АХҚО Қазақстанның басты жетістіктерінің біріне және елдің қаржы нарығын дамытудың маңызды драйверіне айналды.

«АХҚО халықаралық инвесторларды тартады, олар юрисдикцияға соның ішінде халықаралық бағалы қағаздармен сауда жасау үшін келіп, содан кейін жергілікті құралдарды да еш қиындықсыз сатып ала бастайды. Олар бұл юрисдикцияға кіруге кедергі болатын барьерді әлдеқашан еңсеріп қойды», – деп атап өтті Горюнов.

ITS тәжірибесі юрисдикция ішінде халықаралық активтермен сауда жасауға арналған хабтың өтімділікті арттыруға және жергілікті әрі халықаралық қатысушылар ортасын қалыптастыруға көмектесетінін көрсетеді. Бұл брокерлер дәстүрлі түрде клиенттерге шетелдік бағалы қағаздарға сыртқы инфрақұрылым арқылы қолжетімділік беретін нарықтар үшін өте маңызды.

Мұндай модельде инвестор көбіне жергілікті юрисдикциядан кетіп қалады: платформа шетелдік жүйеге ауысқаннан кейін ол жаһандық активтермен сол жақта сауда жасауды жалғастырады, ал оған жергілікті құралдарды ұсыну айтарлықтай қиындай түседі. Меншікті инфрақұрылым бұл мәселені шешеді: инвестор аймақтық нарықтың ішінде қалады және халықаралық әрі жергілікті құралдар арасында еркін ауыса алады.

«Юрисдикция ішінде халықаралық активтердің кең жиынтығымен сауда жасауға арналған мұндай инфрақұрылымды құру – клиентті ұстап тұруға, оған сұраныс пен қолжетімділікке байланысты жергілікті немесе халықаралық құралдарда бір бағалы қағаздан екіншісіне тез ауысу мүмкіндігін береді», – деді Горюнов.

Горюнов АХҚО-ның халықаралық қаржы орталығы ретіндегі идеясына бөлек тоқталып өтті. Оның айтуынша, мұндай орталықты құру үшін біреудің реттеуін қабылдай салу немесе құжаттар жиынтығын қабылдау жеткіліксіз. Оның түсінікті нарықтық идеясы – халықаралық инвесторларға ұсынатын дүниесі болуы тиіс.

Қазақстан үшін мұндай идея негізгі халықаралық нарықтар жабық тұрған уақытта өтімділік хабын құру болды. Еліміздің бірегей уақыт белдеуі бар: Азияда кеш батып, ал АҚШ-та әлі түн болған кезде, жаһандық активтер бойынша өтімділігі бар мұндай белсенді халықаралық алаңдар іс жүзінде жоқ.

«Астана басқа алаңдар физикалық тұрғыдан болмаған уақытта халықаралық активтер бойынша өтімділік орталығына айналып үлгерді», – деп атап өтті Горюнов.

Бұл артықшылық жетекші әлемдік биржалар тәулік бойғы сауда режиміне көшкенге дейін, таяу екі-үш жылда сақталуы мүмкін. Осы уақыт ішінде Қазақстан өтімділікті жинақтап, жаңа бәсекелес алаңдар пайда болған күннің өзінде юрисдикцияда қалатын қатысушылардың тұрақты ортасын қалыптастыра алады.

ХХІІ Еуразиялық капитал нарықтары форумы Қазақстаннан, еуразиялық аймақ елдерінен және басқа юрисдикциялардан қаржы нарығының, инфрақұрылымдық ұйымдардың, банктердің, брокерлердің, инвестициялық компаниялардың және эмитенттердің өкілдерін біріктіреді. ITS халықаралық сауда алаңы форумның бас серіктесі болып табылады.