Қарасора: қауіп пе, әлде мүмкіндік пе?

Қазақстанда қарасора мәселесі көп жылдан бері шешімін таппай келе жатқан күрделі тақырыптардың бірі. Бір жағынан, ол – заңсыз айналымға түсіп, қоғамға зиян келтіретін есірткі шикізаты. Екінші жағынан, бұл – әлем елдері табыс көзіне айналдырып отырған бағалы ауыл шаруашылығы дақылы. Осы екі ұстанымның арасында нақты әрі тиімді шешім қабылдау қажеттігі күн тәртібінен түспей отыр.

Шу алқабында табиғи түрде өсетін қарасора көлемі орасан зор. Мамандардың айтуынша, бұл аймақтағы өсімдік жыл сайын мыңдаған тонна заңсыз өнім өндіруге негіз бола алады. Сондықтан оны тек жою немесе шектеу арқылы мәселені толық шешу мүмкін емес екені уақыттың өзі дәлелдеді. Көп жылдар бойы жүргізілген күреске қыруар қаржы жұмсалғанымен, түбегейлі нәтиже байқалмай отыр.

Ал әлем тәжірибесіне көз жүгіртсек, қарасораға деген көзқарас мүлде өзгеше. Бірқатар мемлекеттер бұл өсімдікті медицина, фармацевтика, жеңіл өнеркәсіп және тіпті құрылыс саласында тиімді пайдаланып келеді. Қарасорадан дәрілік препараттар, косметикалық өнімдер, мата, май және басқа да мыңдаған түрлі тауар өндіріледі. Әсіресе медицина саласында оның кейбір компоненттері ауыр сырқаттарды емдеуде қолданылып жүр.

Ғалымдардың пікірінше, қарасора құрамының басым бөлігі адам ағзасына зиян келтірмейді. Керісінше, оның құрамында иммунитетті күшейтетін, ағзаны қалпына келтіруге ықпал ететін пайдалы элементтер бар. Белгілі бір технологиялық өңдеуден өткеннен кейін бұл өсімдік қатерлі ісік, жүйке жүйесі аурулары, қан қысымы және басқа да дерттерді емдеуде қолданылатын дәрілердің негізіне айналуы мүмкін.

Сонымен қатар қарасораны тек медицинамен шектеуге болмайды. Одан өндірілетін талшықтар мықты әрі экологиялық таза болғандықтан, тоқыма өнеркәсібінде, автокөлік бөлшектерін жасауда, тіпті құрылыс материалдары ретінде де сұранысқа ие. Қалдықтарынан мал азығы дайындалып, майы косметика мен тұрмыстық химия өндірісінде кеңінен қолданылады.

Қазақстанда бұл бағытты дамытуға мүмкіндік жеткілікті. Егер инвестиция тартып, арнайы өңдеу зауыттарын іске қосса, біріншіден, жаңа жұмыс орындары ашылар еді. Екіншіден, мемлекет бюджетіне қосымша табыс түседі. Үшіншіден, қазіргі таңда тек шығын әкеліп отырған мәселе тиімді экономикалық ресурсқа айналар еді.

Дегенмен, бұл саланы дамыту жолында бірқатар кедергілер бар. Ең бастысы – заңнамалық шектеулер мен бюрократиялық тосқауылдар. Сонымен қатар қауіпсіздік мәселесі де назардан тыс қалмауы тиіс. Сондықтан қарасораны өндірістік мақсатта пайдалану үшін қатаң бақылау жүйесі мен нақты реттеу тетіктері қажет.

Қалай болғанда да, қарасораға тек қауіп көзі ретінде қарау бүгінгі заман талабына сай келмейді. Әлем тәжірибесі көрсеткендей, оны дұрыс бағытта пайдалану арқылы медицина мен экономикаға айтарлықтай пайда әкелуге болады. Ендеше, табиғи байлығымызды тек жоюға емес, тиімді игеруге басымдық берген жөн секілді.