Дидара АЛИНА: Дамудың нәтижесі күнделікті өмірден көрінуі керек

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев бүгінгі Жолдауында кәсіпкерлікті қолдау, әлеуметтік инфрақұрылымды жаңарту және білім саласындағы мәселелерге тоқталды. «Arman-PV» баспасының бас директоры Дидара Алина осы міндеттердің іске асуына қатысты пікірін білдірді.

– Бүгінгі Жолдауда кәсіпкер ретінде қай мәселеге ерекше назар аудардыңыз?

– Таңертең Жолдауды тыңдап отырып, кәсіпорынның ертеңін жоспарлауына мүмкіндік беретін шешімдерге назар аудардым. Бизнес үшін талаптардың түсінікті болуы маңызды. Мәселен, баспа жаңа кітап әзірлеуге кіріскенде автордың қаламақысын, редакциялық жұмысты, қағаз бен басып шығару шығынын алдын ала есептейді. Бұл қаражат кітап сатылымға шыққанға дейін жұмсалады. Осы аралықта талаптар өзгерсе, бүкіл жоспарды қайта қарауға тура келеді.

Сондықтан Президенттің салық заңнамасындағы қайшылықтарды жою, нормалардың екіұшты түсіндірілуіне жол бермеу туралы тапсырмасын қолдаймын. Өз міндеттемесін адал орындайтын кәсіпкер уақытын өнімін жетілдіруге, нарығын кеңейтуге жұмсауы керек.

– Мемлекет пен бизнестің қарым-қатынасында нені жетілдіру қажет деп ойлайсыз?

– Жолдауда Президент: «Сондықтан мемлекеттік органдар мен квазимемлекеттік компаниялардың сатып алуларына шағын және орта бизнесті тарту тәсілдерін жетілдіру қажет», деп атап өтті. Меніңше, осы жұмыста тапсырыстың алдын ала жоспарлануына, талаптардың анықтығына және төлем тәртібіне мән берген жөн. Мысалы, кәсіпорын қандай өнімге қашан сұраныс болатынын білсе, материалын ертерек алып, өндірістік жүктемесін реттейді. Бұл өнімді уақытында жеткізуге көмектеседі. Сонымен бірге сатып алуда сапаны бағалау өлшемдері түсінікті болуы қажет. Кітап жағдайында оның мазмұны, редакциялық дайындығы, қағазы, түптелуі, пайдалануға төзімділігі маңызды. Арзан бағаның артында қандай сапа тұрғанын да есепке алуымыз керек.

– Ұзақмерзімді қаржыландыру кәсіпорынға қандай мүмкіндік береді?

– Президент орта бизнесті дамыту жоспарына қатысты: «Құжатта кәсіпорындарды ұзақмерзімді қаржыландыру әрі технологиялық тұрғыдан жаңғырту тетіктері көрсетілуі қажет», деді. Бұл тапсырманың практикалық маңызы бар. Жаңа жабдық алған кәсіпорын оны орнатып, қызметкерлерін оқытып, өнімін шығарып, нарыққа жеткізгенше уақыт өтеді. Баспа саласында да жаңа серия әзірлеу, аударма құқығын алу немесе цифрлық өнім жасау бірден табыс әкелмейді. Қаржыға қолжетімділік ұзақ дайындықты қажет ететін жобаларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Ал кәсіпкер сол мүмкіндіктің нәтижесіне жауап беруі тиіс.

– Халықаралық тәжірибеден қандай сабақ алдыңыз?

– Жыл сайын халықаралық кітап көрмелеріне Қазақстан атынан қатысамыз. Онда әр келісімнің қаншалықты тиянақты жасалатынын көресің. Аударма құқығы қай тілге беріледі, қай аумақта таратылады, мерзімі қандай, авторға есеп қалай ұсынылады бәрі алдын ала келісіледі. Осындай тәртіп тараптардың сенімін қалыптастырады. Отандық баспалардың халықаралық нарыққа шығуы үшін сапалы мазмұнмен қатар, құқықтық сауат пен міндеттемені орындау мәдениеті қажет. «Arman-PV» баспасы 24 жылдан бері оқулықтар, оқу-әдістемелік құралдар мен танымдық кітаптар шығарып келеді. Жинаған тәжірибемізді жаңа кәсіби талаптармен ұштастырып отыру маңызды деп санаймыз.

– Әлеуметтік инфрақұрылымды дамытуға қатысты қандай ұсынысыңыз бар?

– Президент өңірлерде кітапханалар, ғылыми орталықтар, шығармашылық үйлері салынуы керектігін айтты. Осы бастаманы іске асырғанда нысанның кейінгі қызметін де алдын ала жоспарлаған дұрыс.

Мысалы, аудан орталығында кітапхана салынса, оның қорына сол өңірдегі балалардың жасына, оқу тіліне, қызығушылығына сай әдебиет қажет. Қазақ тіліндегі танымдық кітаптар, жасөспірімдерге арналған шығармалар, кәсіби әдебиет қандай көлемде алынатыны зерттелуі керек. Қорды келесі жылдары жаңартуға да қаражат қарастырылғаны жөн.

Мұндай жұмысқа кітапханашыларды, жергілікті мамандарды, баспаларды тартуға болады. Олар оқырман сұранысын анықтауға, қажетті басылымдарды таңдауға көмектеседі. Ғимарат ашылғаннан кейін оның халыққа тұрақты қызмет етуі маңызды.

– Жолдауда ұстаздардың жүктемесі мен мәртебесіне де назар аударылды. Бұл мәселені қалай бағалайсыз?

– Мемлекет басшысы: «Жалпы, әр өзгеріс мұғалімнің жұмысын жеңілдетуге, оның қызметіндегі артық жүктемені азайтуға бағытталуы керек», деді. Осы ұстаным әр жаңа талапты енгізгенде ескерілуге тиіс. Мәселен, мұғалім бір мәліметті электронды журналға енгізіп, кейін оны басқа есепке қайта көшірсе, уақыт жоғалтады. Жүйелердің өзара байланысын реттеу арқылы осы жұмысты қысқартуға болады. Босаған уақыт сабаққа дайындалуға, оқушымен жеке жұмыс істеуге жұмсалар еді.

– Цифрландырудың пайдасын қандай нәтижеден көреміз?

– Адамның күнделікті жұмысынан. Электронды оқулықтар ұсынылатын Ekitap.kz платформамызды дамытуда да осыны маңызды санаймыз. Мысалы, оқушы өткен тақырыбын оңай тауып, қайталай алуы, мұғалім қажетті материалды сабаққа ыңғайлы қолдануы қажет.

Бұл өлшемді басқа салаларға да қолдануға болады. Азамат анықтаманы өзі жинамай, мемлекеттік жүйелер қажетті мәліметті өзара алмасса, оның уақыты үнемделеді. Кәсіпкер құжатты қайта-қайта тапсырмаса, жұмысын жылдам бастайды.

Мен үшін бүгінгі Жолдаудың мәні осындай нақты өзгерістермен ашылады. Кәсіпкер өз ісін жоспарлай алса, мұғалім уақытын балаға арнаса, тұрғын қажетті қызметке қол жеткізсе қабылданған шешімдердің нәтижесі сол болады.