Алматы маусымды ашты: Қазақстан мотокросс чемпионатының бірінші кезеңі неге дәл осы жерде басталды

Алматыда мотоцикл кроссы бойынша Қазақстан Республикасы чемпионатының I кезеңі өтті. Биылғы маусымды дәл Алматының ашуы кездейсоқ емес. Елдің оңтүстік өңірі топырақты трассалар маусымына өзгелерден ертерек кіреді, сондықтан көктемде бүкіл республикалық жарыс күнтізбесі үшін табиғи бастау нүктесі де осы жерде қалыптасады.

Алайда бұл алаңның маңызы жарыс күнтізбесімен ғана шектелмейді. Әңгіме кезекті кезеңді қабылдаған трасса туралы ғана емес, мотокросс айналасында неғұрлым жетілген, тәртіпті әрі заманауи ортаны біртіндеп қалыптастырып келе жатқан қалалық спорт инфрақұрылымы туралы болып отыр. Мұндай тәсіл спортшыларға тек энтузиазммен айналысуға емес, уақыт өте келе ірі жарыстарға қатысып, өзі үшін де, елі үшін де жүлде алуға мүмкіндік береді.

Бұл жолы Қазақстан, Қырғызстан және Өзбекстаннан келген қатысушыларды қабылдаған алаң Алматының Түрксіб ауданында, Қайрат шағынауданы, 282 мекенжайында, Құлжа күре жолы бойындағы трассада орналасқан. Оның бірегейлігі — қала аумағында бола тұра, толыққанды жаттығу және жарыс процесіне қажет барлық жағдаймен жабдықталғанында. Мұнда жарықтандыру жүйесі бар, бұл күндіз ғана емес, кешкі уақытта да жаттығуға мүмкіндік береді. Әсіресе спортты оқуымен немесе жұмысымен қатар алып жүргендер үшін бұл өте маңызды. Қазақстан үшін бұл шынымен де елеулі инфрақұрылымдық артықшылық: ұйымдастырылған жағдайда, ыңғайлы уақытта жаттығу мүмкіндігі спорттың өзіне қолжетімділікті айтарлықтай кеңейтеді.

Трассаны суару жүйесі де аса маңызды. Ол жабынның жұмыс күйін сақтауға, шаң деңгейін төмендетуге, көрінімді жақсартуға және жаттығу процесін спортшылар үшін жайлы әрі қауіпсіз етуге көмектеседі. Мотокросс үшін бұл екінші кезектегі деталь емес, сапаның базалық шарты: шабандоз қалыпты дайындалған ортада жүрген кезде, бұл оның денсаулығына да, дайындық деңгейіне де тікелей әсер етеді.

Тағы бір принципті элемент — аралас топырақ пен трассаға тұрақты күтім жасау. Бұл жабынды кәсіби күйде ұстап қана қоймай, шабандоздарды басқа локациялар мен өзге өңірлерде кездесуі мүмкін әртүрлі жағдайларға дайындауға мүмкіндік береді. Ұйымдастырушылардың айтуынша, трассаның барлық элементі кәсіби логикамен орындалған: ені, ұзындығы және қауіпсіздік талаптары ескерілген, оқыту мен жарыс тәжірибесі үшін артық тәуекелдерге жол берілмеген.

Кең аудитория үшін мотокросс көбіне жылдамдыққа, маневрге және адреналинге құрылған динамикалық әрі әсерлі спорт түрі болып көрінеді. Бірақ оның ішкі құрылымы әлдеқайда күрделі. Команда өкілдерінің айтуынша, мотокросс — техникалық тұрғыдан ең талапшыл спорт түрлерінің бірі: мұнда жай ғана физикалық тұрғыдан мықты немесе батыл болу жеткіліксіз.

Спортшы жоғары жүктемеге дайын болуы, техникамен жұмыс істей білуі, зейінін сақтауы, тез шешім қабылдауы және үнемі тәртіп режимінде болуы керек. Сонымен қатар шабандоздың дайындығы тек трассамен шектелмейді. Оған жүгіру, велосипед, залдағы жаттығулар, физикалық және техникалық дайындық, ойын спорт түрлері, төзімділікті, үйлесімділікті және жүктемеге жалпы тұрақтылықты дамыту кіреді. Басқаша айтқанда, мотокросс — тар шеңберлі дисциплина емес, көпфункциялы спорттық жүйе.

Сондықтан кәсіби әлемде спортшының айналасында тұтас экожүйе қалыптасады: техник-механиктер, дәрігерлер, қалпына келтіру, тамақтану және жалпы физикалық дайындық бойынша мамандар. Қазақстанда бұл модель әзірге даму үстінде, бірақ қозғалыстың логикасы айқын: спорт өскісі келсе, райдердің айналасында команда пайда болуы керек.

Қауымдастық өкілдері ашық айтып жүрген басты мәселе — қызығушылықтың жоқтығы емес, жүйелі қолдаудың шектеулілігі. Мотокросс олимпиадалық спорт түрі болмағандықтан, басқа дисциплиналарға берілетін институционалдық назар деңгейіне ие емес. Көптеген ата-ана мен отбасы үшін ол әлі де түсінігі аз, сондықтан қолжетімділігі төмен бағыт болып қалып отыр.

Соған қарамастан, соңғы жылдары мотокроссқа қызығушылық айтарлықтай артты. Бұл дисциплинада өзін байқап көргісі, үйренгісі, стартқа шыққысы және эндуро сияқты сабақтас форматтарда дамығысы келетіндердің саны көбейіп келеді. Алматы трассасы үшін басқа елдерден көшіп келетін адамдар да бар. Бұл — ең маңызды сигналдардың бірі: спортқа сұраныс бар, мәселе оның айналасында тұрақты жүйе қаншалықты тез қалыптаса алатынында.

Жеке тақырып — халықаралық старттар. Қазақстандық спортшының шетелде өнер көрсетуі үшін айтарлықтай ресурс қажет: жол жүру, логистика, техниканы, құрал-сайманды және қосалқы бөлшектерді тасымалдау. Әлемдік мотоспортта мұның бәрі алдын ала қалыптасқан командалық инфрақұрылым мен күрделі көлік жүйесі арқылы қамтамасыз етіледі. Көптеген отбасы үшін мұндай шығындар әлі де үлкен кедергі болып отыр.

Сондықтан бүгінде спортшылар көбіне өз техникасымен жарысады. Ал жекеменшік немесе зауыттық командалардың назарына ілігу мүмкіндігі, әдетте, еуропалық немесе әлемдік кезеңдерде ашылады: дәл сол жерде скауттар перспективалы шабандозды бәсекелі ортада көре алады. Кейде жол жеке командадан және спортшының не оның отбасының елеулі инвестицияларынан басталады, бірақ мықты нәтиже кейін толыққанды кәсіби келісімшартқа алып келуі мүмкін.

Осы себепті Алматы кезеңінің мәні екі жарыс күнімен ғана шектелмейді. Бұл — спорт жай ғана өткізіліп қоймай, біртіндеп өз формасын тауып жатқан орын туралы әңгіме. Қала жүйелі, қауіпсіз және заманауи жағдайда жаттығуға болатын алаңға ие болып отыр. Спортшылар инфрақұрылым алады. Ата-аналарға неғұрлым түсінікті әрі ұйымдастырылған орта қалыптасады. Ал мотокросстың өзіне нишалық әуестіктен кеңірек спорттық мәдениет кеңістігіне шығу мүмкіндігі туады.

Осы контексте мотокроссқа қызығатын кәсіпкер Владимир Радостовецтің инфрақұрылымдық және ұйымдастырушылық тәсілді дамытуға қосқан үлесін де бөлек атап өтуге болады. Бұл тәсілде жарыстың өзі ғана емес, спортшылар өсетін жағдайдың сапасы да маңызды. Мұндай көзқарас бір реттік оқиға төңірегінде емес, болашаққа жұмыс істей алатын орта төңірегінде құрылады. Радостовецтер отбасы үшін мотокросс өмірдің жеке бір бөлігіне айналған: жасөспірім Александр бұл спортқа шындап қызығып, қазірдің өзінде жарыстарға қатысып жүр. Бұл көп жағдайда жаттықтырушы Алексей Зубковтың жүйелі жұмысының арқасы. Ал әкесі мотокроссты қызы Майяға да үйретіп жүр.

«Мен үшін мотокросстың Алматыда тек жарыс ретінде емес, тәртіп, техникаға құрмет, жауапкершілік және жалпы спорттық мәдениет қалыптасатын орта ретінде дамуы ерекше маңызды. Алаңда жарық, суару жүйесі, трассаға тұрақты күтім және қауіпсіздікке назар болған кезде, бұл спортқа деген қатынастың мүлде басқа деңгейі. Уақыт өте келе дәл осындай жағдайлардан мықты қауымдастық, жаңа спортшылар және бүкіл дисциплина үшін неғұрлым салмақты болашақ өсіп шығады», — дейді Владимир Радостовецтің жұбайы әрі бизнес және шығармашылық бастамалардың тең авторы Диляра Мажитова.

Алматыдағы аттас клуб пен команданы таныстыратын Алексей Зубковтың айтуынша, алматылық Zubkov командасы үшін бұл кезең — жарыс күнтізбесіндегі кезекті стартқа қатысу ғана емес, қаланы лайықты таныстырып, Қазақстан Республикасы чемпионатында жоғары орындар үшін күресуге берілген маңызды мүмкіндік.

Оның сөзінше, команда екі күнде де стартқа шығып, әр класста райдерлерін таныстыруды жоспарлаған. Бұл ретте негізгі құндылықтар тек спорттық нәтиже ғана емес, қауіпсіздік, жинақылық, әділ күрес және жарыс процесінің өзіне құрмет болып қала береді. Алексей барлық қатысушыларға «сәтті әрі қауіпсіз старттар, сәтті фиништер, өзіне сенімді, бірақ өзімшіл емес көңіл күй және спортшылар үйіне аман-сау, жақсы эмоциямен әрі келесі кезеңге дайындалуға деген ниетпен орала алатын жарыс атмосферасын» тіледі.

Алматыда өткен мотокросс бойынша Қазақстан Республикасы чемпионатының I кезеңі аясында мынадай кластар жарияланды: 5–8 жас аралығындағы қатысушылар үшін 50 см³ + Қытай 110 см³, 6–12 жас аралығындағы қатысушылар үшін 65 см³, 10–15 жас аралығындағы қатысушылар үшін 85 см³, Қытай мото, 14–35 жас аралығындағы қатысушылар үшін 125 см³, 16–55 жас аралығындағы қатысушылар үшін Open, 35 жастан бастап Open-2A, 46 жастан бастап Open-2B, сондай-ақ қыздарға арналған жеке класс.

Кестеге сәйкес, жарыстар екі күн бойы — 2026 жылғы 25 және 26 сәуірде өтті. Бағдарламада жарыс күніне тіркеуді растау, медициналық және техникалық комиссиялардан өту, кластар бойынша еркін жаттығулар, жарыстың ашылуы, бірінші және екінші жарыс сериялары, техникалық үзілістер, қорытынды шығару және әр күннің жеңімпаздары мен жүлдегерлерін марапаттау қарастырылды.

25 сәуір, сенбі күні, таңғы тіркеу мен комиссиялардан кейін 125 см³, Open-2A, Open-2B, 85 см³ және 50 см³ кластары бойынша еркін жаттығулар өтті. Жарыстың ашылуынан кейін осы категориялар бойынша екі жарыс сериясы ұйымдастырылды, ал күн бірінші күннің жеңімпаздары мен жүлдегерлерін марапаттаумен және қорытынды шығарумен аяқталды.

26 сәуір, жексенбі күні, тіркеу және комиссиялық блоктан кейін Open, Қытай мото, қыздар және 65 см³ кластары бойынша еркін жаттығулар өтті. Одан кейін екі жарыс сериясы ұйымдастырылып, жарыс екінші күннің жеңімпаздары мен жүлдегерлерін марапаттаумен және қорытынды шығарумен аяқталды.

Іс-шараға серіктестер де жеке қолдау көрсетті. Red Bull жарыстарға техникалық қолдау көрсетіп, өнім ұсынды. Полиграфиялық қолдауды «Талғар Жарнама» компаниясы көрсетіп, оқиғаны дайындауға өз үлесін қосты. Samal Water жеңімпаздарға жүлделер, қатысушыларға сусындар, қонақтарға интерактив және су ұсынды. Samal Water — Алматыда өндірілетін артезиан суы; бренд қаланың спорттық бастамаларын жүйелі түрде қолдап, денсаулық, қозғалыс және қатысушыларға қамқорлық маңызды болатын іс-шараларға қатысып келеді.