Сан-Себастьяндағы кинофестивальде қазақстандық-испандық «Бітім»/La tregua фильмі көрсетіледі

АlmatyСreative креативті кеңістігінде қыркүйек айында Сан-Себастьяндағы «А» санатындағы беделді кинофестивальде ұсынылатын, содан кейін әлемдік және қазақстандық прокатқа және Netflix платформасында шығатын Қазақстан мен Испанияның бірлескен жобасы — «Бітім» (La tregua) фильміне арналған баспасөз кездесуі өтті.

Кездесуге картинаның актерлері мен продюсерлері, сондай-ақ шығармашылық топ өкілдері, журналистер мен блогерлер қатысты. Онлайн режимде іс-шараға танымал режиссер Мигель Анхель Вивас және Plano a Рlano киностудиясының продюсері Эмилио Пина қосылды.

«Бітім» фильмі – Қазақстан мен Испанияның бірлескен жобасы. Испандық жақтан оны көптеген жылдар бойы Netflix және Amazon-мен жұмыс істейтін Рlano a Plano студиясы жүзеге асырады. Копродакшен туралы келіссөздер бірнеше жыл бойы жүргізілді және біздің Amanat Capital және UMAI FILM компаниялары жобаға қосылған кезде картина шынайы серпін алды.

Картинаның бас продюсері Еран Бекхожин «Бітім» – бұл ең алдымен адам мен оның қадір-қасиеті туралы фильм екенін атап өтті. Бұл саясат туралы емес, адамның қадір-қасиеті туралы оқиға. Бұл ауырсыну мен үмітсіздік орнаған адамгершілікке жатпайтын жағдайларда адамның эмпатияны сақтап, өзара түсіністік сөздерін тауып, жақынына қалай қол соза алатындығы туралы оқиға. Мен үшін осы оқиға арқылы әлем Қазақстанды өткен өмірінің қайғылы сәттерімен байланысты ел ретінде ғана емес, сонымен қатар барлық уақытта қонақжайлылық пен адамға құрмет көрсету дәстүрі өмір сүрген орын ретінде көретіні маңызды. Бұл фильм әрбір көрерменге арналған: біз оның әрбір адамды ойландыруын қалаймыз, ең бастысы – бәрі жоғалған сияқты көрінетін жерде де диалог пен келісімнің мүмкін екендігіне сену»

Картинаның бас продюсері Аманат Қонақбаев:

«Мен үшін «Бітім» — бұл экрандағы оқиға ғана емес, сонымен қатар кадрдан тыс орасан продюсерлік жұмыс. Біз процестерді, яғни графиканы, логистиканы, әртүрлі елдердің актерлерімен және түсірілім тобымен жұмысты халықаралық стандарттар бойынша құрдық. Әрбір қадам кез-келген бизнестегі үлкен жобадағыдай дәлдікті қажет етті. Нәтижесінде біз бүкіл қазақстандық киноның деңгейін көтеретін және жаһандық деңгейде жұмыс істей алатынымызды көрсететін тәжірибе алдық»

Режиссер Мигель Анхель Вивас алматылық көрермендер мен қазақстандық актерлерді жылы қарсы алды. Мигель «Бітім» фильмімен жұмыс ол үшін ерекше маңызды болғанын атап өтті: «Мен үшін бұл фильм қараңғылықтан жарыққа дейінгі жолдың тарихы. Ол саяси жүйелер туралы емес, лагерьлер туралы емес, адамдар туралы. Фильмнің әрбір кейіпкері сынақтардан өтеді, бірақ оларда жанашырлық пен махаббат сөзімдері пайда болады. Мен осы оқиғаға қол тигізіп, оны өз бетімше айта алғанымды мақтан тұтамын. Иә, бұл менің көзқарасым. Бірақ ол бүкіл әлемдегі көрермендердің жүрегінен орны алады».

Көптеген ірі испандық жобалармен жұмыс істеген продюсер Эмилио Пина картинаға деген жоғары халықаралық қызығушылықты атап өтті: «Қазір Еуропада және одан тыс жерлерде фильмге қызығушылық өте жоғары. Жобада испан киносының супер жұлдыздары Мигель Эрран мен Арон Пипер ойнайды, сондықтан Netflix бұл фильмді өз кітапханасына алуға келісті. Актерлердің кестесін келісу, Қазақстанмен копродакшн құру, декорациялар жасау және команда жинау оңай болған жоқ. Бірақ біз мұны жасадық және «Бітім» екі ел үшін де ерекше картина болатынына сенімдімін».

Қазақстандық тараптан Amanat Сapital продюсері Дәурен Байғалиев:

«Бюджеттің 70 пайызын испандық тарап және 30 пайызын мемлекеттің қатысуынсыз тек қана жеке капиталмен қазақстандық тарап енгізді. Біз үшін бұл өте маңызды: біз киноға бизнес-жоба ретінде қарадық, оған инвестиция салдық, барлық процестерді халықаралық стандарттар бойынша құрдық. Бұл жоба өз алдына үлкен тәжірибе болды – біз Netflix үшін фильмді бірінші рет түсіріп жатырмыз және сонымен бірге жаһандық дистрибуцияның бизнес үлгісін зерттеп жатырмыз. Ең бастысы, біздің жұмысымыз қазақстандық тарихты бүкіл әлемге көрсетуге мүмкіндік береді, демек, мұндағы инвестициялар тек ақшамен ғана емес, мәдени үлеспен де өлшенеді»

Сценарий негізделген оқиға әлі күнге дейін бірқатар адамдарға ғана белгілі. ГУЛАГ жүйесінің ең ірі лагерлерінің бірі ҚарЛАГта шын мәнінде жүздеген испандықтар жазасын өтеген. Бұл факт ондаған жылдар бойы «құпия» деп есептелді. Тек 2013 жылы Қазақстан Испанияның премьер-министрі Мариано Рахойға испандық тұтқындардың 152 мұрағаттық ісін тапсырды. Көптеген отбасылар үшін бұл күйзеліс болды және сонымен бірге бұзылған отбасылық оқиғаларды қалпына келтіруге мүмкіндік берді. Бұл мұрағаттар мен «Қарағандыда ұмыт болғандар» деректі фильмі «Бітім» идеясының негізін қалап, оны тек көркем шығармаға ғана емес, сонымен қатар тарихи есте сақтау актісіне айналдырды.

Қазақстандық актерлер үшін жоба мансаптағы жаңа кезең болды. Айсұлу рөлін сомдаған Дина Тасболатова түсірілімнің бірінші күні туралы былай деді: «Бұл менің алғашқы халықаралық жобам және бірден Netflix үшін болды. Менің алғашқы ауысымым күтпеген жерден басталды: мен енді ғана ұшып келдім, мені бірден түсірілім алаңына жіберді. Сценарий бойынша менің кейіпкерім медбике, мен лагерьге келген испандықтарды тексеруім керек еді. Лагерьдің жағдайлары барлығына бірдей болды – актерлер толығымен жалаңаш түсірілді. Мен олардың денелерін қарап, аузын, тамағын тексеріп, кенеттен түсінгенім: менің алдымда — Арон Пипердің өзі! Бұл шок, өте толқынысты сәт болды, бірақ біздің танысуымыз осыдан басталды. Бірақ бұл тек алғашқы ауысым болды. Бұдан кейін әртүрлі локацияларда басқа, одан да эмоционалды және күрделі көріністер болды. Әрбір түсірілім күні жаңа қиындыққа айналды, толық қайтарымдылықты және оқиғаға енуді талап етті. Мен үшін бұл орасан зор тәжірибе және жауапкершілік орасан деңгейі. Менің ойымша, бұл фильм маған актриса ретінде өсуге көмектесті»

Назаровтың рөлін сомдаған Сергей Уфимцев: «ҚарЛАГ тақырыбы мен үшін ауыр. Бірақ фильм жүйенің қатыгездігі туралы емес, адамның жаны туралы. Тіпті ең қатал адамдар да ішкі күйзеліске қабілетті. Режиссер Мигель Вивас тікелей түсірілім алаңында жұмыс істеді – көріністерді қосты, ұсақ-түйектерді өзгертті және бұл үнемі ақталып отырды. Біз Баскта сонша балшық иледік, тіпті оны еске түсіру күлкілі, бірақ шындық үшін бұл оған тұрарлық болды».

Алтынай Нөгербек әсерлі көріністердің бірін есіне алды: «Менің кейіпкерім испандықтарды дастархан басына шақырады, оларды құрметті орынға отырғызады. Мен үшін бұл Қазақстан мен біздің мәдениетіміздің символы: тағдырына қарамастан кез келген қонақты қабылдау. Бұл біздің еліміздің шынайы болмысын көрсететін кішкентай, бірақ өте маңызды ерекшелік»

Бастапқыда түсірілім Қарағандыда жоспарланған болатын, алайда 2022 жылғы қаңтардағы оқиғалардан кейін Испанияның сақтандыру компаниялары жобаны Қазақстан аумағында сақтандырудан бас тартты. Нәтижесінде шешім Баск елінен табылды: Dima ауылында (Бизкайя провинциясы) барақтары, күзет мұнаралары мен ішкі аулалары бар «шағын ҚарЛАгтың» ауқымды декорациясы салынды. Бір қызығы, түсірілім аяқталғаннан кейін декорациялар бөлшектелмеді — олар орнында қалды және туристер келетін жаңа көрнекті жерге айналды.

UMAI FILM продюсері Жарасхан Күлпиенов:

«Фильммен жұмыс істеу бүкіл команда үшін бірегей мүмкіндік болды. Жобаны жүзеге асыру мүмкін емес болып көрінген кездер болды – бірақ біз бірте-бірте мақсатымызға жеттік. Бұл ондаған адамның бірлескен орасан зор үлесінің нәтижесі және біздің алдымызда одан да жауапты міндет — картинаны Қазақстанда және шетелде прокаттау міндеті күтіп тұр. Біз испан кинематографистерінің қалай жұмыс істейтінін, режиссердің қалай шешім қабылдағанын, көркемдік бағытты қалай таңдағанын, алаңдағы процестің қалай құрылғанын көрдік. Бұл бүкіл команданы байыта түскен нағыз тәжірибе болды. Бұл жоба бізге қазақстандық киноның ең жоғары деңгейдегі халықаралық жобаларға қатысуға қабілетті екенін түсінуге мүмкіндік береді»

UMAI FILM продюсері Алия Далабаева:

«Бітім» – ойлана білетін көрерменге арналған картина. Бұл попкорнды жеп отырып көруге болатын фильм емес. Картинаны қарау кезінде түсіну, түйсіну, жанашырлық таныту қажет. Біз Қазақстанда үлкен дайындық жұмыстарын жүргіздік — келіссөздер жүргіздік, инвесторлар іздедік, кастинг өткіздік, костюмдер дайындаумен айналыстық. Костюмдер суретшісі Альберто Луна Қазақстанға арнайы келді, біз суретшілер мен фактуршылар тобымен бірге фильмнің бейнесін жасадық. Тұтас алғанда төрт тоннадан астам жүк жөнелттік – бұл тұтқындардың, сарбаздардың киімдері, аяқ киімдері, керек-жарақтар. Біз тарихшы-кеңесшіні тартып, мұрағат материалдарын зерттедік. Көрерменнің сол кездегі азапты сезінуі үшін барлығымыз бірігіп орасан жұмыс жасадық»

Amanat Сapital компаниясының атқарушы продюсері Даир Каракеев түсірілімнен қызықты фактімен бөлісті:

«Түсірілім басталған кезде біз дәстүрлі рәсімді – бүкіл түсірілім тобының есімдері жазылған тәрелкені сындыруды шештік. Испандықтар үшін бұл таңқаларлық болды: оларда мұндай дәстүр жоқ екен және олар жағымды таңғалды. Алаңда өте мейірбан атмосфера болды және бұл рәсім тек командалық рухты нығайта түсті. Испан жағы қазақ халқының мәдениетіне өте мұқият қарады: фильмде домбыра тартылады, ал кейбір диалогтарды испан актерлері қазақ тілінде айтады. Бұл дубляж емес. Испан тарапымен жұмыс тәжірибесі халықаралық ынтымақтастық жобаларды сапа мен қабылдаудың түбегейлі жаңа деңгейіне шығаратынын көрсетті».

Жобаны тек кинематографиялық қауымдастық қана емес, сонымен қатар ресми құрылымдар да қолдады.

Испанияның Қазақстандағы Елшілігінің өкілі Хесус Видаль Боррейя:

«Бітім» — Испания мен Қазақстан үшін маңызды жоба, бірақ оның серпілісі әмбебап. Фильм тарихтың аса белгісіз емес бетін көрсетеді және өнердің халықтарды саясаттан гөрі жақсырақ байланыстыра алатынын еске салады»

25 қыркүйекте «Бітім» фильмі әлемдегі ең беделді фестивальдердің бірі Сан-Себастьяндағы 73-ші Халықаралық кинофестивальде конкурстық бағдарламадан тыс ұсынылатын болады. Қазақстан үшін бұл үлкен мәртебе және біздің тарихымызды әлемдік аренада көрсетуге мүмкіндік.

10 қазанда фильм Испанияда прокатқа шығады, осы күзде картина қазақстандық прокатқа шығады деп күтілуде, содан кейін Netflix-те халықаралық шығарылым болады. Продюсерлердің айтуынша, фильм қазірдің өзінде еуропалық дистрибьюторлардың үлкен қызығушылығын тудырды және испандық жетекші актерлердің, соның ішінде Арон Пипердің және басқа жұлдыздардың қатысуымен ол әлемдік кинематографияның көрнекті оқиғасына айналуға барлық мүмкіндікке ие.

Telegram-канал: Сан-Себастьяндағы кинофестивальде қазақстандық-испандық «Бітім»/La tregua фильмі көрсетіледі